Assertiviteit - Grenzen stellen, Effectief communiceren, Uncategorized
Overrompeld in een gesprek worden? Zo leer je reageren op jouw manier
9 minuten leestijd
Sta jij ook weleens met je mond vol tanden? 5 tips om meer rust te bewaren en voor jezelf op te komen
Ken je dat? Je wordt overrompeld in een gesprek en weet even niet wat je moet zeggen. Misschien vertelt een collega je voor de zoveelste keer hoe je je werk moet doen. Of je vraagt om promotie, maar je leidinggevende zegt voor het derde jaar op rij dat je eerst meer ervaring moet opdoen. Misschien vraagt een vriend je om een gunst, terwijl je agenda al overvol is.
Overrompeld in een gesprek worden kan iedereen overkomen
Ook mensen die doorgaans gemakkelijk uit hun woorden komen en goed voor zichzelf kunnen opkomen.
Je voelt dat je iets wilt zeggen, maar voordat je het weet, heb je alweer ingestemd. Of je staat met je mond vol tanden.
Pas later komen de woorden. Onderweg naar huis, tijdens het koken of misschien zelfs midden in de nacht. “Had ik maar dit gezegd”. of “Waarom liet ik dat toch weer gebeuren?”
In mijn coachingpraktijk kom ik dit regelmatig tegen. Mensen die best weten wat ze willen, maar op het moment zelf moeite hebben om dat uit te spreken. En die vervolgens behoorlijk streng zijn voor zichzelf.
Overrompeld in een gesprek worden is heel menselijk
Het kan iedereen overkomen. Ook mensen die doorgaans gemakkelijk uit hun woorden komen, helder communiceren en gewend zijn om hun mening te geven.
Soms zegt of doet iemand iets wat je niet had verwacht. Je schrikt, voelt je onder druk gezet of hebt simpelweg even tijd nodig om te bedenken wat je ervan vindt.
Dat betekent niet dat je niet voor jezelf kunt opkomen of onvoldoende zelfvertrouwen hebt. Op dat moment lukt het je gewoon niet om te reageren zoals je zou willen.
En dat is heel menselijk.
Gesprekken in je hoofd herhalen: “Had ik maar dat gezegd.”
Wat het vaak extra vervelend maakt, is wat er daarna gebeurt. Je blijft het gesprek in gedachten herhalen en bedenkt alsnog wat je had willen zeggen. Misschien verwijt je jezelf dat je niet duidelijker bent geweest.
Terwijl je achteraf, zonder de spanning van het moment, veel gemakkelijker kunt bedenken wat je had willen antwoorden.
Waarom reageer je soms anders dan je zou willen?
Wanneer iemand je overrompelt, reageer je vaak automatisch. Je valt stil, begint jezelf te verdedigen, lacht de situatie weg of stemt in terwijl je dat eigenlijk niet wilt.
Zo’n eerste reactie kan verschillende oorzaken hebben. Misschien wil je een conflict voorkomen, de goede sfeer bewaren of de ander niet teleurstellen. Misschien ben je gewend om rekening te houden met anderen of heb je eenvoudigweg tijd nodig om je gedachten te ordenen.
Ook de situatie speelt mee. Tegen een goede vriend reageer je misschien anders dan tegen een dominante collega, een kritische leidinggevende of een klant die veel van je vraagt.
Je eerste reactie is niet altijd de reactie die je bewust zou kiezen. Maar het goede nieuws is dat je kunt leren om daar meer ruimte tussen te creëren. Niet door jezelf te dwingen om altijd direct het juiste antwoord te geven, maar door je automatische reacties beter te leren herkennen.
5 tips om anders te reageren wanneer je je overrompeld voelt
1. Leer je eigen signalen herkennen
Vaak merk je eerder aan je lichaam dan aan je gedachten dat iemand je overrompelt.
Misschien schrik je, leun je ongemerkt achterover, voel je irritatie opkomen of merk je dat je je adem inhoudt. Je kunt ook juist sneller gaan praten, jezelf verdedigen of automatisch instemmen.
Probeer eens te ontdekken welke signalen jij bij jezelf herkent.
Dat hoeft niet voor iedereen hetzelfde te zijn. Achteroverleunen kan bijvoorbeeld ook betekenen dat je ontspannen luistert. Het gaat erom dat je ontdekt wat er bij jou gebeurt wanneer je je onder druk gezet voelt.
Herken je zo’n signaal? Dan kan dat een mooi moment zijn om even te vertragen.
2. Overrompeld in een gesprek? Gun jezelf drie seconden
Je hoeft niet meteen antwoord te geven als je je overrompeld voelt. Laat eens bewust een korte stilte vallen. Drie seconden kunnen al voldoende zijn om je aandacht weer bij jezelf te brengen.
Dat voelt misschien ongemakkelijk, zeker als je gewend bent om snel te reageren of stiltes op te vullen. Misschien denk je dat de ander verwacht dat je direct iets zegt.
Maar is dat werkelijk zo?
Een stilte hoeft helemaal geen teken van onzekerheid te zijn. Je geeft jezelf simpelweg de ruimte om na te denken.
En soms helpt het om eerst een vraag te stellen, zoals: “Wat bedoel je precies?” of “Kun je dat toelichten?”
Zo hoef je niet meteen een standpunt in te nemen en krijg je meer tijd om te bepalen wat je zelf vindt.
3. Zorg dat je een paar zinnen achter de hand hebt
Wanneer je overrompeld wordt, is het lastig om ter plekke een goed antwoord te bedenken. Daarom kan het helpen om vooraf een paar korte zinnen te oefenen.
Als je tijd nodig hebt:
Als je iets wilt verduidelijken:
Als je een grens wilt aangeven:
Kies vooral zinnen die bij jou passen. Je hoeft ze niet allemaal te onthouden. Begin bijvoorbeeld met twee zinnen die je gemakkelijk kunt gebruiken.
Oefen ze eens hardop. Dat voelt misschien wat vreemd, maar het helpt om de woorden beschikbaar te hebben op een moment waarop je wordt overrompeld in een gesprek en je ze nodig hebt.
Het gaat er niet om dat je een perfect antwoord geeft. Het gaat erom dat je jezelf de ruimte geeft om bewust te kiezen hoe je wilt reageren.
4. Wordt je overrompeld in een gesprek? Je mag er later op terugkomen
Misschien heb je toch ingestemd of niets gezegd. Betekent dat dat je kans voorbij is?
Nee, gelukkig niet. Je kunt later alsnog zeggen:”Ik heb nog eens nagedacht over ons gesprek. Ik wil toch graag iets rechtzetten.”
Of:
“Ik zei gisteren dat ik het zou doen, maar ik merk dat dit voor mij niet haalbaar is. Ik wil daar graag opnieuw naar kijken.”
Dat kan spannend zijn. Zeker wanneer je gewend bent om eenmaal gemaakte afspraken niet meer ter discussie te stellen.
Toch mag je terugkomen op een reactie die je in de haast hebt gegeven. Uiteraard betekent dat niet dat je zonder overleg iedere afspraak kunt terugdraaien. Maar je kunt wel het gesprek opnieuw aangaan.
Je hoeft niet alles op het moment zelf op te lossen. Soms ontstaat de ruimte om duidelijk te zijn pas achteraf.
5. Wees mild voor jezelf
Misschien denk je na afloop: Waarom zei ik nou weer niets? Ik had gewoon duidelijk moeten zijn.
Maar helpt het je om zo streng voor jezelf te zijn?
Probeer die zelfkritiek eens te vervangen door nieuwsgierigheid.
Wat gebeurde er precies? Waardoor voelde je je overrompeld? Wat wilde je eigenlijk zeggen? En wat had je op dat moment nodig?
Kijk ook naar wat er al wel lukte.Misschien herkende je voor het eerst je irritatie. Misschien merkte je dat je automatisch wilde instemmen. Of lukte het je om één seconde langer stil te blijven voordat je antwoord gaf.
Ook dat zijn stappen vooruit.
Je hoeft niet meteen anders te reageren om iets te leren. Soms begint verandering met opmerken wat er gebeurt, zonder jezelf daarvoor te veroordelen.
Voor jezelf opkomen is ook een stilte laten vallen
Voor jezelf opkomen betekent niet dat je altijd direct een passend antwoord klaar moet hebben. En het betekent ook niet dat je overal iets van moet vinden of iedere discussie moet aangaan.
Soms kies je er bewust voor om iets te laten rusten. Soms wil je een grens aangeven. En soms heb je gewoon meer tijd nodig.
Het verschil zit in de ruimte die je ervaart om zelf te kiezen.
Door je automatische reacties te herkennen, af en toe een stilte te laten vallen en met kleine stappen te oefenen, kun je steeds vaker reageren op een manier die bij jou past.
En gaat het een keer anders dan je had gewild? Dan is dat geen mislukking, maar een gelegenheid om jezelf weer iets beter te leren kennen.
Je hoeft niet altijd meteen het juiste antwoord te hebben. Soms begint voor jezelf opkomen met jezelf de tijd gunnen om te ontdekken wat je eigenlijk wilt zeggen.
Hulp nodig om prettig en effectief te reageren als je wordt overrompeld in een gesprek?
Sta je wel eens met je mond vol tanden en wil je leren je grenzen te stellen of effectiever te reageren op opmerkingen van ander op een manier die bij jou past?
Als ervaren, gecertificeerd en gediplomeerd coach help ik professionals, leidinggevenden en directieleden met hun persoonlijke en professionele ontwikkeling. Benieuwd?
Denk je dat iemand anders baat heeft bij deze column over hoe je prettig en effectief communiceren kunt leren? Dan zou ik het fijn vinden als je de link doorstuurt.
