Assertiviteit - Grenzen stellen, Zelfvertrouwen vergroten
Waarom is het soms zo moeilijk om grenzen te stellen?
8 minuten leestijd
6 herkenbare redenen om niet je grenzen aan te geven en wat je kunt doen
Je hebt het eigenlijk al veel te druk. Toch zeg je ja als een collega vraagt of je nog even iets kunt overnemen. Of je merkt dat iemand regelmatig over je grenzen gaat, maar je zegt er niets van. Achteraf baal je van jezelf. Waarom is het soms zo moeilijk om je grenzen te stellen?
Herkenbaar?
Grenzen stellen klinkt eenvoudig. Je zegt wat je wel of niet wilt, wat voor jou haalbaar is of wat je nodig hebt. Toch kan dat in de praktijk behoorlijk lastig zijn.
Niet omdat je niet weet wat je wilt, maar omdat er vaak meer meespeelt. Je wilt de ander niet teleurstellen, de goede sfeer bewaren of voorkomen dat er een vervelende discussie ontstaat. En soms ben je zo gewend om rekening te houden met anderen, dat je nauwelijks meer stilstaat bij wat je zelf nodig hebt.
Waarom vinden we grenzen stellen soms zo moeilijk?
Hieronder vind je zes herkenbare redenen en praktische tips om er anders mee om te gaan.
1. Je wilt graag aardig gevonden worden
Je bent behulpzaam, betrokken en vindt het belangrijk dat anderen op je kunnen rekenen. Mooie eigenschappen, waar je waarschijnlijk ook veel waardering voor krijgt.
Maar wat gebeurt er als je daardoor regelmatig ja zegt terwijl je eigenlijk nee bedoelt?
Misschien ben je bang dat de ander je minder aardig vindt of teleurgesteld raakt. En dus help je toch maar even, ook als het je eigenlijk niet uitkomt.
Wat kan helpen?
Sta eens stil bij de vraag: Zeg ik nu ja omdat ik het graag wil, of omdat ik bang ben voor de reactie als ik nee zeg?Je hoeft niet minder vriendelijk of behulpzaam te worden. Het gaat erom dat je ook rekening houdt met jezelf.
Een vriendelijke grens kan bijvoorbeeld zijn:”Ik help je graag, maar vandaag lukt het me niet.”
2. Je bent bang voor een vervelende reactie
Misschien heb je weleens meegemaakt dat iemand boos, teleurgesteld of geïrriteerd reageerde toen je een grens aangaf.
Dan is het begrijpelijk dat je een volgende keer liever een discussie voorkomt. Zeker als je gevoelig bent voor de sfeer of het belangrijk vindt om prettig met anderen samen te werken.Toch betekent een teleurgestelde reactie niet automatisch dat je iets verkeerd hebt gedaan.
Wat kan helpen?
Probeer onderscheid te maken tussen jouw verantwoordelijkheid en die van de ander.
Jij bent verantwoordelijk voor de manier waarop je je grens aangeeft.
Je kunt dat vriendelijk, rustig en respectvol doen. Maar je kunt niet altijd voorkomen dat iemand teleurgesteld is.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:”Ik begrijp dat dit niet is wat je had gehoopt. Toch kan ik het er nu niet bij doen.” Je erkent de ander, zonder je eigen grens los te laten.
3. Je wilt professioneel en betrokken overkomen
Je leidinggevende vraagt of je nog een extra opdracht kunt oppakken. Je agenda zit al behoorlijk vol, maar je zegt toch ja.
Misschien denk je: Als ik nee zeg, vindt mijn leidinggevende me niet flexibel genoeg. Of denkt die dat ik mijn werk niet aankan.
Maar weet je eigenlijk wel of de ander dat denkt?
Vaak vullen we zelf in wat een ander van ons zal vinden. Ondertussen wordt onze werkdruk steeds hoger.
Wat kan helpen?
Maak bespreekbaar wat haalbaar is. Grenzen aangeven kan juist een teken van professionaliteit zijn.
Bijvoorbeeld: “Ik wil dit graag goed doen, maar mijn planning zit vol. Welke werkzaamheden hebben op dit moment prioriteit? “Daarmee zeg je niet alleen wat er niet kan, maar denk je ook mee over een oplossing.
4. Je wilt de ander niet kwetsen of teleurstellen
Een collega heeft het moeilijk. Je ziet dat ze veel aan haar hoofd heeft en je wilt haar graag helpen. Dus neem je wat werk over. Eerst een keer, daarna nog een keer. En voor je het weet, is het bijna vanzelfsprekend geworden. Ondertussen merk je dat het je steeds meer energie kost.
Het lastige is dat je oprecht betrokken bent. Je wilt de ander niet in de steek laten.
Wat kan helpen?
Vraag jezelf af: Help ik de ander op dit moment, of neem ik verantwoordelijkheden over die eigenlijk niet van mij zijn?
Je kunt betrokken blijven zonder alles op te lossen.
Bijvoorbeeld:”Ik zie dat je het moeilijk hebt en ik wil graag met je meedenken. Maar ik kan je werkzaamheden niet blijven overnemen. Zullen we kijken wat je nodig hebt om dit bespreekbaar te maken?” Grenzen stellen en betrokken zijn kunnen prima samengaan.
5. Je bent bang voor de gevolgen
Soms gaat het niet alleen om de reactie van een ander, maar om mogelijke consequenties.
Wat als je leidinggevende je minder kansen geeft? Wat als collega’s je niet meer vragen? Of als de sfeer verandert? Dat zijn zorgen die je niet zomaar aan de kant kunt schuiven. Zeker niet als je in het verleden hebt ervaren dat door grenzen te stellen je negatieve gevolgen kan ervaren.
Wat kan helpen?
Onderzoek hoe reëel je zorgen zijn. Wat weet je zeker en wat verwacht of vermoed je? Kijk ook naar de gevolgen van het steeds opnieuw over je grenzen gaan.
Wat doet het met je energie, je werkplezier en je gezondheid als je op deze manier doorgaat?
Je hoeft niet meteen een grote stap te zetten. Soms helpt het om klein te beginnen, bijvoorbeeld door niet direct ja te zeggen, maar eerst bedenktijd te nemen. “Ik kijk even naar mijn planning en kom er straks op terug.”
En als je in een omgeving werkt waarin grenzen aangeven daadwerkelijk onveilig is, vraagt dat om een andere aanpak. Dan is het belangrijk om steun te zoeken en zorgvuldig te bepalen wat mogelijk is.
6. Je denkt dat het toch geen zin heeft
Je hebt al vaker aangegeven dat je ergens last van hebt. Maar er verandert weinig. Een collega blijft je onderbreken. Je leidinggevende blijft op het laatste moment extra werk neerleggen. Of iemand houdt nauwelijks rekening met gemaakte afspraken.
Op een gegeven moment denk je: Waarom zou ik het nog zeggen? Er wordt toch niet naar me geluisterd. Die moedeloosheid is begrijpelijk.
Wat kan helpen?
Kijk eens hoe je je grens tot nu toe hebt aangegeven. Was je concreet over wat je vervelend vindt en wat je anders wilt? Soms denken we dat we duidelijk zijn geweest, terwijl de ander vooral onze irritatie heeft opgemerkt en niet precies weet wat we nodig hebben. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “Ik merk dat ik regelmatig word onderbroken tijdens ons overleg. Ik vind het belangrijk dat ik mijn verhaal kan afmaken. Wil je me voortaan even laten uitspreken?”
En als er daarna niets verandert? Dan is het misschien tijd om te onderzoeken wat jij zelf kunt doen om je grens te bewaken.
Grenzen aangeven begint met jezelf serieus nemen
Wat deze zes redenen met elkaar gemeen hebben, is dat je vaak veel rekening houdt met anderen. Met hun verwachtingen, gevoelens, belangen en reacties.
Daar is op zichzelf niets mis mee. Maar als je steeds rekening houdt met de ander en jezelf daarbij vergeet, kan dat ten koste gaan van je energie, werkplezier en zelfvertrouwen.
Grenzen stellen betekent niet dat je hard, afstandelijk of egoïstisch moet worden.
Het betekent dat jouw wensen, behoeften en mogelijkheden ook meetellen. En dat vraagt soms oefening. Zeker als je jarenlang gewend bent geweest om je aan te passen, conflicten te vermijden of veel verantwoordelijkheid op je te nemen.
Want grenzen stellen gaat niet alleen over nee zeggen tegen een ander. Het gaat ook over ja zeggen tegen wat voor jou belangrijk is.
Wil je leren vriendelijk en duidelijk je grenzen te stellen?
Merk je dat je regelmatig over je eigen grenzen gaat, veel verantwoordelijkheid op je neemt of het moeilijk vindt om voor jezelf op te komen?
Als coach voor grenzen stellen help ik je te onderzoeken welke patronen daarbij een rol spelen. Je krijgt inzicht in wat je tegenhoudt en leert hoe je op een manier die bij jou past duidelijker je grenzen kunt aangeven.
Zodat je met meer rust, zelfvertrouwen en regie kunt communiceren en samenwerken.
Contact coaching grenzen stellen
Lees meer over coaching grenzen stellen of neem gerust contact met me op voor een vrijblijvende kennismaking.
Denk je dat iemand anders baat heeft bij deze column over hoe je positief communiceren kunt leren? Dan zou ik het fijn vinden als je de link doorstuurt.
